ruay365

พิธีลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’ วัฒนธรรมสืบทอดของ ชาวเล อูรักลาโว้ย

หน้าร้อนแบบนี้ เป็นใครก็ต้องนึกถึงทะเลกันทั้งนั้น อยากจะไปใช้ชีวิตตามวิถี ชาวเล ดูสักครั้ง แค่เปิดเข้าเฟสไป เราก็จะได้เห็นแนะนำสถานที่ท่องเที่ยวทะเลเต็มไปทั้งหน้าฟีด โดยเฉพาะ เกาะหลีเป๊ะ ที่เป็นที่นิยมเป็นพิเศษในช่วงนี้ คนเขาเม้าท์กันว่า ตอนนี้น้ำทะเลใสมาก น่าไปเที่ยว น่าไปชมความงามเป็นที่สุด

แล้วทุกคนรู้กันหรือไม่ว่า ตามเกาะต่างๆ ของ ชาวเล เขามีวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน นั่นก็คือ พิธีลอยเรือ หรือ อารีปาจั๊ก เป็นประเพณีเก่าแก่ หาดูได้ยากของของชาวอูรักลาโวย เหมือนกับเป็นพิธีไหว้บรรพบุรุษ มีความเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเล ใครอยากรู้แล้วว่า มันเป็นยังไง ก็ตามดูอ่านกันเลย

ruay365

อูรักลาโว้ย คือใคร

อูรักลาโว้ย (Orang Laut) หมายถึง คนทะเล (sea – gypsy) ชนเผ่าดั้งเดิมของห้วงน้ำอันดามัน เป็นชาวเลกลุ่มใหญ่ มีถิ่นฐานอยู่บนเกาะสิเหร่ และ หาดราไวย์ จังหวัดภูเก็ต ไปจนถึงทางใต้ของเกาะพีพีดอน เกาะจำ เกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่, เกาะอาดัง เกาะหลีเป๊ะ เกาะราวี จังหวัดสตูล และ บางส่วนที่เกาะลิบง จังหวัดตรัง  นอกจากนี้ ยังอาศัยอยู่ทางฝั่งตะวันตกของประเทศมาเลเซีย

ruay365
ruay365

ชาวอูรักลาโว้ย มีภาษาที่แตกต่างจากกลุ่มมอแกนและมอแกลน แม้ว่าจะอยู่ในตระกูลออสโตรนีเชียนเหมือนกันก็ตาม ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมงชายฝั่ง รับจ้างทำสวน และอาชีพอื่นๆ มักเรียกตัวเองว่า ‘ไทยใหม่’ โดยมีพิธีกรรมสำคัญประจำชนเผ่า ก็คือ พิธีลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’ เพื่อกำจัดสิ่งชั่วร้าย ให้ออกไปจากเกาะให้หมด และยังเป็นการไหว้บรรพบุรุษอีกด้วย

พิธีลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’

ruay365

พิธีลอยเรือ หรือ อารีปาจั๊ก เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษของ ชาวเล มีความเกี่ยวข้องทั้งในเรื่องความเชื่อและวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวอูรักลาโว้ย พิธีกรรมนี้ จัดขึ้นเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ เรียกวิญญาณบรรพบุรุษกลับมาบ้าน และ เป็นการส่งสัตว์ไป เพื่อไถ่บาป

เรือปาจั๊ก จะทำขึ้นเฉพาะในพิธีลอยเรือ เป็นเรือที่ทำมาจาก ไม้ตีนเป็ดและไม้ระกำ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของ ‘ยาน’ ที่จะนำวิญญาณของคนและสัตว์ไปสู่อีกภพหนึ่ง มีการแกะสลักไม้ระกำอย่างสวยงาม เป็นรูปสัญลักษณ์ต่างๆ ประดับตามตัวเรือ โดยมีความหมายดังนี้

  • นกที่อยู่หัวเรือ หมายถึง โต๊ะบุหรง หรือ บรรพบุรุษที่สามารถห้ามลม ห้ามฝนได้
  • ลายฟันปลา หมายถึง โต๊ะบิกง หรือ บรรพบุรุษที่เป็นฉลาม
  • ลายงู หมายถึง โต๊ะอาโฆะเบอราไตย หรือ บรรพบุรุษที่เป็นงู

และยังมีสัญลักษณ์อื่นๆ อีกมากมาย ภายในเรือ มีตุ๊กตาไม้ระกำ ช่วยนำเคราะห์ ความโศกเศร้า โรคภัย ของสมาชิกในแต่ละครอบครัว เดินทางไปกับเรือ และ เครื่องเซ่นต่างๆ ที่จะให้วิญญาณบรรพบุรุษนำติดตัวไปยังถิ่นฐานเดิมที่เรียกว่า ‘ฆูนุงฌึไร’

ruay365

ภายในพิธีกรรม มีการร่ายรำแบบดั้งเดิม คลอไปพร้อมกับบทเพลงเก่าแก่และดนตรีรำมะนา เป็นส่วนที่ทำให้เกิดความเร้าใจและยังเป็นการรำถวายต่อบรรพบุรุษ ที่เชื่อว่า ทำไปแล้วจะได้บุญ จะมีหมอผู้นำ คอยพาทำพิธี ถือเป็นคนที่คอยสื่อสารระหว่างพระเจ้าและวิญญาณของบรรพบุรุษ ผู้ที่ผ่านการลอยเรือแล้ว จะเป็นผู้ที่หมดทุกข์โศกโรคภัย ชีวิตข้างหน้าจะมีแต่เรื่องดีๆ มีความสุขเข้ามาในชีวิต

พิธีกรรมลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’

ruay365

วันขึ้น 13 ค่ำ

  • ตอนเช้า : ชาวเล จะพากินเดินทางไปยังที่ทำพิธี ผู้หญิงทำขนม ผู้ชายสร้างและซาอมแซมที่พักชั่วคราว
  • ตอนเย็น : ผู้ชายและผู้หญิง จะไปรวมตัวกันที่ ศาลบรรพบุรุษ เพื่อนำอาหารไปเซ่นไหว้บรรพบุรุษ บอกกล่าวให้มาร่วมพิธีลอยเรือ

วันขึ้น 14 ค่ำ

  • ตอนเช้า : ผู้ชายส่วนหนึ่ง ออกเดินทางไปตัดไม้ เพื่อนำไม้มาทำเรือ ส่วนผู้หญิง จะร้องรำทำเพลง ในขณะที่รอรับไม้บริเวณชายฝั่ง แล้วขบวนแห่ จะแห่ไม้ไปวนรอบศาลบรรพบุรุษ เพื่อนำกลับมาทำเรือปาจั๊ก
  • ตอนกลางคืน : มีพิธีฉลองเรือ โดยการรำรอบเรือ เพื่อถวายแก่ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษ ใช้ดนตรีและการรำวงสมัยใหม่ โต๊ะหมอ จะทำพิธีในช่วงเริ่มฉลองเรือ และ มีพิธีสาดน้ำ ตอนเที่ยงคืน หรือที่ชาวเลเรียกกันว่า ‘เลฮฺบาเลฮฺ’
ruay365

วันขึ้น 15 ค่ำ

  • ตอนเช้า : ตื่นกันมาตั้งแต่เช้าตรู่ ก่อนนำเรือไปลอย จะมีการเช็คทิศทางลมให้แน่ใจว่า เรือจะไม่ลอยกลับมาเข้าฝั่ง จากนั้น ก็แยกย้ายไปนอนพักผ่อน
  • ตอนบ่าย : ผู้ชายส่วนหนึ่ง ออกไปตัดไม้และหาใบกะพร้อ เพื่อทำเป็นไม้กันผี สำหรับทำพิธีฉลองในตอนกลางคืน โดยมีพิธีกรรมเหมือนกับพิธีฉลองเรือทุกอย่าง จนกระทั่งใกล้สว่าง โต๊ะหมอจะทำพิธีเสกน้ำมนต์ ทำนายดวงชะตา และ สะเดาะเคราะห์ให้สมาชิกที่เข้าร่วมพิธี ก่อนจะอาบน้ำมนต์ และ แยกย้ายกันกลับบ้าน โดยนำไม้กันผีไปปักบริเวณรอบหมู่บ้านด้วย
ruay365

สรุป

พอหน้าร้อนทีไร หลายคนก็เลือกที่จะไปเที่ยวทะเล ไปสัมผัสวิถีชีวิตของ ชาวเล แต่จะมีใครบ้างไหม ที่รู้ลึกถึงวัฒนธรรมของชาวเล อย่าง พิธีลอยเรือ หรือ อารีปาจั๊ก ที่เป็นพิธีกรรมเก่าแก่โบราณ มีมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษของชาวเล ซึ่งจะจัดขึ้น เพื่อกราบไหว้บรรพบุรุษ และ อวยพรให้ชาวเลที่อยู่บนเกาะทุกคน ใช้ชีวิตอย่างมีความสุข ทำมาหากินสะดวก เรียกว่า เป็นพิธีกรรมที่มีความเกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตของชาวเลโดยตรงเลยก็ว่าได้

ขอบคุณภาพบางส่วนจาก ผู้จัดการออนไลน์

บทความแนะนำ

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

พิธีลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’ วัฒนธรรมสืบทอดของ ชาวเล อูรักลาโว้ย - 3526

พิธีลอยเรือ ‘อารีปาจั๊ก’ วัฒนธรรมสืบทอดของ ชาวเล อูรักลาโว้ย - 4082 Post